Wat merk ik van al die onrust op het vaste land van Mexico? Nou, niet zoveel eigenlijk. Hoewel "mijn" staat Baja California Sur ook kartelactiviteiten heeft, zoals elk kustgebied aan deze kant van Mexico en elk toeristengebied, is het hier heel rustig.
Geen paniek, de gouverneur kondigde aan dat er wel meer Guardia Nacional en politie op straat zal zijn. Maar dat is een voorzorgsmaatregel. De balans in deze staat lijkt niet verstoord. Als er zo'n kartelbaas wordt gearresteerd of dood gaat dan is er vaak een soort van machtsverschuiving binnen kartels onderling. Die willen dan de overhand proberen te krijgen in dat bepaalde gebied. In het geval van de dood van El Mencho wiens Jalisco kartel door het hele land verweven zit, is die onrust wat ernstiger. Omdat dan opeens het halve land lijkt te ontploffen.
Maar ook hier weer: bij mij in de stad en in de staat is het rustig. Daarbij wordt de soep vaak niet zo heet gegeten als dat hij wordt opgediend. Ik zie de persberichten over Puerto Vallarta met dikke rook boven de stad, bedenk wel dat een autobrand dikke rook veroorzaakt, dus steek 2 auto's in de fik en het lijkt gelijk op een nationale ramp. Zet er een bus bij in lichte laaien en vanaf het balkon van je vakantiehuis ziet het er dan uit of je in oorlogsgebied bent.
Dat mensen opgeroepen worden om thuis te blijven is vooral om te voorkomen dat burgers op de verkeerde tijd op de verkeerde plek zijn en in eventuele politieacties tegen de kartels terecht komen. Dat vindt niemand fijn natuurlijk. Zonder burgers op straat kan de politie en de Guardia Nacional gewoon terugschieten, charges uitvoeren en weet ik veel wat ze allemaal doen om die wegblokkades op te heffen, zonder dat er mensen in de weg lopen die onschuldig zijn.
Ik heb er nooit zoveel mee met al die persberichten, in Mexico in de kranten is het veel gematigder allemaal en gaan ze er redelijk normaal mee om, zo anders dan in de VS en Europa waar iedereen gelijk luidkeels staat te gillen met kreten als "Mexico staat in brand" en "grote zorgen". Terwijl ze vluchten annuleren. het ministerie van Buitenlands Zaken had al sinds de pandemie zijn reisadvies voor Mexico niet geupdate en nu opeens wel. Dikke paniek. Mexicanan zijn heethoofden van nature, ze zeggen zelf lachend dat het door alle chile's komt die ze wegkauwen. Ik geloof ze direct. De emotie over de dood van een geëerd, geliefd en belangrijk leider moet zijn uitweg vinden.
En tuurlijk, woon je nu lekker vredig ergens in de omgeving van Lake Chapala, dan hoop ik dat je je voorraadkast goed gevuld hebt en een bende brood in de vriezer hebt. Want hoewel de overheid ons vertelt dat alles weer onder controle is, is het een kruidvat met een lont er in natuurlijk. Dus je kunt maar beter voorbereid zijn en de komende dagen een beetje rondhangen in je achtertuin.
Wat we vaak vergeten in al die emotie is dat kartels vooral zakenmannen zijn, en niet alleen maar criminelen. In Mexico is de rol van kartels controversieel, want ze doen ook goede dingen, zoals scholen en ziekenhuizen bouwen, maar de prijs die de bevolking daarvoor betaald is vaak hoog. Je woont dan wel in kartel gebied en wordt geacht loyaal te zijn aan het kartel.
En wellicht heb jij op je vakantie in de Riviera Maya wel in een witwas hotel van een kartel geslapen of een avondje uit in een prachtige kartel-nachtclub gehad. Wist je niks van, deerde je ook niet, maar je zat wel te helpen om geld wit te wassen toen.
We hebben een grote bek over die kartels, en ik ben geen voorstander van al het geweld, alle martelingen, de doden, het mensen smokkelen en afpersen, de drugs, en de manier van zaken doen van deze mannen, maar ze zijn ook nauw verweven in de Mexicaanse samenleving, en als ze omvallen gaat hier een boel mis, vooral economisch. Want de kartels zijn meer dan georganiseerde misdaad.
En omdat die kartels zakenmensen zijn in hart en nieren, hebben ze zakelijk inzicht en zullen ze in de huidige mentaliteit van de Overheid van Mexico in relatie tot de VS niet al te veel spastische sprongen maken. Als straks bekend is wie de nieuwe leider is van het CNJG, het Jalisco Kartel, wordt het weer kalm als vanouds en schuift de regering van Mexico af en toe weer iemand richting de VS in de hoop de bovenburen tevreden te houden en de drugs binnen de perken. En gaan we hier gewoon weer over tot de orde van de dag. Vandaag beginnen de scholen weer, morgen in Jalisco ook weer, de rust is al weer wedergekeerd. En in Nederland blijven jullie hangen in de beelden van een paar incidenten denkende dat heel Mexico in dikke rook gehuld is en overal rellen zijn. Da's dus niet waar.
De rust is weergekeerd.
Wat kan ik nog zeggen? Relax! Het is niet de eerste keer?
Zoiets.
